H Αντι-Συναισθηματική Νοημοσύνη

Τα συναισθήματα σαν λογικές πλάνες

 

amygdalh6 494x368Σύμφωνα με τον μηχανισμό της λειτουργίας του εγκεφάλου τα συναισθήματα ήδη λειτουργούν σαν φίλτρο της Λογικής παράγοντας μια μικρή ή μεγάλη λογική πλάνη. Η επιδίωξη της ΣΝ είναι να φέρει πιο κοντά την λογική στο συναίσθημα μειώνοντας αυτές τις επιδράσεις. Ακολούθως επιδίωξή της είναι η ενδυνάμωση των θετικών συναισθημάτων και η καταστολή των αρνητικών πάντα σε λογικά πλαίσια.

Εδώ είναι ενδιαφέρον να δούμε και το αντίστροφο. Να δυναμώσουμε τα συναισθήματα (είτε θετικά είτε αρνητικά) σε τέτοιο βαθμό που να σκοτιστεί εντελώς η Λογική.9789600447729

Ο καθηγητής Φιλοσοφίας και Λογικής στο Hillsdale College στο Μίτσιγκαν των ΗΠΑ Madsen Pirie, γράφει στο βιβλίο του « Πώς να κερδίζετε κάθε αντιπαράθεση. Η χρήση και η κατάχρηση της Λογικής»(2015) Εκδ. Κέδρος 2017 τα ακόλουθα,

«Η αναγνώριση ότι η λογική και το συναίσθημα έχουν διακριτές σφαίρες επιρροής είναι τόσο παλιά όσο και η ανάλυση του Πλάτωνα για την ψυχή. Ο Ντέιβιντ Χιουμ το έθεσε εύστοχα όταν είπε ότι το πάθος μας ωθεί να δράσουμε ενώ η Λογική καθοδηγεί την πορεία της δράσης μας.[1] Το συναίσθημα με άλλα λόγια, μας κινητοποιεί να κάνουμε πράγματα, αλλά η λογική μας επιτρέπει να καθορίσουμε τι είναι καλύτερο να κάνουμε.

Μπορεί αυτά τα δύο να κατοικούν σε διαφορετικές σφαίρες, αλλά οι σοφιστές και οι απατεώνες γνωρίζουν από παλιά τρόπους για να κάνουν τα συναισθήματα να εισβάλλουν στην περιοχή της Λογικής. Αν τους δώσει κανείς μια με το μαστίγιο, τα συναισθήματα μπορούν να αρχίσουν να καλπάζουν, με αποτέλεσμα να καλύψουν εύκολα το κενό ανάμεσα στην περιοχή τους και στην περιοχή της λογικής. Έτσι υπάρχει μια πλήρης γκάμα από λογικές πλάνες, με τόσες ονομασίες όσες και τα συναισθήματα πάνω στα οποία στηρίζονται.

Εκτός από εκείνα που είναι αρκετά σημαντικά ή αρκετά κοινά ώστε να καλύπτονται από ιδιαίτερη ανάλυση, υπάρχει μια λίστα από πολλά και ποικίλα συναισθήματα, μαζί με την λατινική ονομασία τους, τα οποία μπορεί να χρησιμοποιηθούν ανά πάσα στιγμή για να ξεστρατίσουν τη λογική από την πορεία της. Ο ανυποψίαστος ταξιδιώτης σαγηνεύεται από τις σειρήνες της

 προσφυγής στο φόβο          (argumentum ad metum)

προσφυγή στο φθόνο           (      »             ad invidiam)

προσφυγή στο μίσος            (     »             ad odium)

προσφυγή στην πρόληψη     (   »           ad superstitionem)

προσφυγή στην περηφάνεια ( »       ad superbiam)

Υπάρχουν και άλλες ακόμη πλάνες, που βάζουν σε δοκιμασία την προτίμησή μας για μια ήρεμη ζωή με την

 προσφυγή στο μέτρο (argumentum ad modum)

και μία πλάνη που δηλώνει ευθαρσώς ότι το συναίσθημα είναι καλύτερος οδηγός από την λογική (sentimens superior). Αν δεν μπλοκάρει κανείς ηθελημένα την επιρροή των συναισθημάτων αυτών, όπως οι ναύτες του Οδυσσέα έκλεισαν τα αυτιά τους στο κάλεσμα των Σειρήνων, είναι δύσκολο να μην επηρεαστεί. Σε αυτό ακριβώς άλλωστε έγκειται η αποτελεσματικότητά τους.»

(Ακολουθούν παραδείγματα και ανάλυση των παραπάνω πλανών).

Όλες μαζί αυτές οι πλάνες έχουν μελετηθεί ήδη από τον Μεσαίωνα. Η παρατήρησή μας είναι ότι βασίζονται στην δόλια εκμετάλλευση των συναισθημάτων με σκοπό την τύφλωση της λογικής και την χειραγώγηση, συνιστούν δε μια Αντι-Συναισθηματική Νοημοσύνη 

Κατόπιν των ανωτέρω η ΣΝ μπορεί να οριστεί και από το αντίθετό της που είναι οι παραπάνω πλάνες, η Αντι-Συναισθηματική Νοημοσύνη.

Οι αναφερθείσες πλάνες εκμεταλλεύονται κάθε συναίσθημα καλό ή κακό, θετικό ή αρνητικό ανάλογα την περίσταση. Πολλές φορές καλλιεργούνται ταυτόχρονα δύο συναισθήματα, ένα καλό και ένα κακό. Στις εθνικές συγκρούσεις καλλιεργείται η εθνική υπερηφάνεια της μιας πλευράς και ταυτόχρονα το μίσος της για την αντίθετη πλευρά. Η λογική της σύγκρουσης έρχεται σε δεύτερη μοίρα.

Στις ανωτέρω λογικές πλάνες πρέπει να προσθέσουμε και την

προσφυγή στον οίκτο (argumentum ad Misericordiam)

και πολλές άλλες. Ένα παράδειγμα λογικής πλάνης που χρησιμοποιούν συχνά οι δικηγόροι στα δικαστήρια:

«Καθώς αναρωτιέστε αν ο άνθρωπος αυτός θα έπρεπε να καταδικαστεί, αναρωτηθείτε και τι θα σημάνει γι’ αυτόν να βρεθεί έγκλειστος στη φυλακή, να στερηθεί την ελευθερία του και να μετατραπεί σε παρία της κοινωνίας.»

(το ερώτημα είναι αν είναι ένοχος, όχι τι επίδραση θα έχει επάνω του μια καταδίκη.) 

Madsen Pirie, προσφυγή στον οίκτο.

 

[1].

BLOG COMMENTS POWERED BY DISQUS
X

Right Click

No right click