"Είπε ο γάιδαρος τον πετεινό κεφάλα"

"Είπε ο γάιδαρος τον πετεινό κεφάλα" :

η πλάνη της λογικής "και συ ομοίως"

(tu quoque), αλά Ελληνικά.

 Η πλάνη "και σύ ομοίως" (tu quoque) είναι υποπερίπτωση της πλάνης "κατά προσώπου" (ad hominem). Στην ουσία είναι ένας χορός πλανών της λογικής. 

1ον παράδειγμα

Έστω ότι ένας δικαστής γνωστός για την παιδεραστία του δικάζει έναν παιδεραστή. Ας σημειωθεί ότι δικάζει σύμφωνα με τον νόμο απολύτως δίκαια. Ούτε αυστηρά, ούτε ελαστικά (λόγω του δικού του ελλαττώματος). Τίθεται το ερώτημα: μπορεί η υπεράσπιση να χρησιμοποιήσει το επιχείρημα "μη μιλάς γιατί είσαι χειρότερος"; Ασφαλώς όχι. Δυστυχώς όμως στις καθημερινές μας σχέσεις ακούγεται συχνά αυτό το επιχείρημα.

2ον παράδειγμα

Πατέρας προς έφηβο γιο: Δεν είναι σωστό να καπνίζεις

Έφηβος:Ξέρω ότι καπνίζατε στην ηλικία μου. Πως μπορείτε να μου λέτε να μην καπνίζω;

3ο παράδειγμα

Έστω ότι ένας σεσημασμένος κλέφτης κατακρίνει έναν συνάνθρωπό του καθ’ όλα τίμιο, που όμως κάποια στιγμή υπέπεσε στο αδίκημα της κλοπής.

Το επιχείρημα του τίμιου ότι «μη μιλάς γιατί εσύ είσαι χειρότερος», κρέμεται δυστυχώς στην άκρη των δοντιών πολλών ανθρώπων του περίγυρου και είναι αποτελεσματικό επιφέροντας μία μαφιόζικη ομερτά. Καταφεύγει μάλιστα και στην λαική "σοφία" λέγοντας: "είπε ο γάιδαρος τον πετεινό κεφάλα" και αποστομώνει τον αντίπαλο.

Ποια είναι η σωστή απάντηση του τίμιου ανθρώπου;

Η σωστή συνέχεια της κατάκρισης από τον σεσημασμένο κλέφτη είναι πρώτα η απολογία του τίμιου για το γεγονός της μεμονωμένης κλοπής στην οποία υπέπεσε. Όταν τελειώσει αυτή η συζήτηση, ο τίμιος έχει όλο το δικαίωμα αλλά και την υποχρέωση να εξετάσει και το βεβαρυμένο παρελθόν του κλέφτη που τον καταγγέλει. Κατόπιν και αυτής της εξέτασης τότε και μόνον τότε μπορεί ο τίμιος να εκμεταλλευτεί το πανάρχαιο «το μη χείρον βέλτιστον» και να ελαφρώσει την θέση του όχι όμως να δικαιωθεί! Η ομερτά μεταξύ των κακοποιών είναι μέθοδος της μαφίας και όχι του λογικού και ηθικού ανθρώπου. 

Shermer

Κατά τον Michael Shermer στο βιβλίο του "γιατί οι άνθρωποι πιστεύουν σε παράξενα πράγματα;" το αντεπιχείρημα αυτό είναι κλασσικό λάθος της λογικής. 

Για εμάς το λάθος αυτό δεν προέρχεται μόνο από την λογική αλλά κρύβει έναν συνδυασμό λογικής πλάνης και αρνητικών συναισθημάτων, μεταξύ των οποίων προεξάρχει η εκδίκηση.

Ο σκοπός του απαντώντος δεν είναι να απαντήσει, αλλά να επιτύχει πρώτα μια ισορροπία του τρόμου μεταξύ δύο κακών. Σκοπός είναι η αποστόμωση του αντίπαλου και μόνο. 

Μεγάλο ρόλο στην καθιέρωση αυτού του σφάλματος της λογικής έχει παίξει και το "μη κρίνετε ίνα μη κριθήτε" το οποίο επίσης έχουν στην άκρη της γλώσσας τους αυτοί που χρησιμοποιούν την πλάνη "και συ ομοίως", έχοντας και την επικύρωση της θρησκείας!...[1]

4ον παράδειγμα

Στην "κατά προσώπου" πλάνη είδαμε παραδείγματα από διακυβέρνηση "άγιων" κυβερνήσεων που διαδέχθηκαν παλαιότερες διαβολικές. 

Ας δούμε τώρα τα επιχειρήματα μεταξύ μιας διαβολικής κυβέρνησης και μιας επίσης διαβολικής αντιπολίτευσης.

1η Προκείμενη πρόταση

Αρχιαποστάτης διάβολος, αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης: Κύριε υπουργέ δεν είναι δυνατόν να πουλάτε για 70 αργύρια το Ελληνικό καθ' ην στιγμήν η αξία του είναι 100 (διαφορά 30 αργύρια)  (ορθόν)

2η Προκείμενη πρόταση

Υπουργός οικονομικών: Κύριε Αρχιδιάβολε σας υπενθυμίζω ότι επί δικής σας διακυβερνήσεως πουλήσατε τον Αστέρα Βουλιαγμένης για 60 αργύρια καθ' ην στιγμήν έκανε τουλάχιστον 100. (ορθόν)

Συμπέρασμα

Δεν δικαιούσθε δια να ομιλήτε (λάθος)

Καταφεύγει μάλιστα πάλι στην λαική "σοφία" λέγοντας "στο σπίτι του κρεμασμένου δεν μιλάνε για σχοινί".

Στην πλάνη "και συ ομοίως" γίνεται σύγκριση δύο κακών για να αθωωθεί το μικρότερο. Όμως στην λογική υπάρχει μόνο το ορθόν και το λάθος, δεν υπάρχει το λάθος και το περισσότερο λάθος....

Στην ουσία ο υπουργός απαντάει με δύο λογικές πλάνες ταυτοχρόνως. Μία ad hominem κατά της αντιπολίτευσης και μία πλάνη της σύγκρισης για να κρύψει τις πομπές του. Η πλάνη της σύγκρισης δηλώνει ότι ο εγκέφαλός μας και οι αισθήσεις μας είναι πολύ ευαίσθητες στις συγκρίσεις αλλά αναίσθητες στις απόλυτες τιμές. Ένα είδος απόλυτων τιμών περιέχει και η λογική με το ορθό-λάθος και το έγκυρο-άκυρο. Ο εγκέφαλος μπορεί πολύ πιο εύκολα να εκτιμήσει το ορθότερο όχι όμως το ορθό. Καταλαβαίνουμε πολύ καλά το πανάρχαιο "το μη χείρον βέλτιστον" καθώς και το "εχθρός του καλού είναι το καλύτερο" αλλά είναι πολύ δύσκολο να ξεχωρίσουμε το καλό από το κακό. Οι παραπάνω πλάνες είναι ήδη αρκετές για να πείσει ο υπουργός τον πολύ λαό στην τηλεόραση. Είναι επίσης χαρακτηριστικό ότι αποφεύγει την ρήση "είπε ο γάιδαρος τον πετεινό κεφάλα" που εκφράζει άριστα την πλάνη "και συ ομοίως" διότι εμμέσως δηλώνει ότι κι' αυτός σαν πετεινός με μικρό κεφάλι (μικρή κλεψιά) δεν είναι άγιος. Όμως για τον πολύ λαό μετράει ακόμα κι αυτή η ρήση σαν επωδός των άλλων.

Σημειώνουμε εδώ ότι η ρήση "στο σπίτι του κρεμασμένου δεν μιλάνε για σχοινί" έχει βγει διότι το σχοινί προκαλεί αποκλειστικά το συναίσθημα των συγγενών και όχι την λογική. Αν οι συγγενείς παραμερίσουν εντελώς το συναίσθημα και σκεφθούν αποκλειστικά με λογική μπορούν να μιλούν για ώρες περί σχοινιών. Η ρήση "στο σπίτι του κρεμασμένου δεν μιλάνε για σχοινί" αποτελεί από μόνη της μία άλλη λογική πλάνη που ονομάζεται "προσφυγή στο συναίσθημα" (sentimens superior). Θα την εξετάσουμε σε επόμενο κεφάλαιο.

Το ωραίο είναι ότι στη συνέχεια οι Αρχιδιάβολοι της αντιπολίτευσης απαντάνε πάλι με λογικές πλάνες με αποτέλεσμα να πείθουν και αυτοί. Αυτός είναι ο λόγος που μετά από τέτοιες συζητήσεις στη Βουλή όλοι οι οπαδοί αισθάνονται ικανοποιημένοι ότι "καλά τα είπαν" οι εκπρόσωποί τους. Στην πραγματικότητα οι περισσότεροι τα είπαν "κακά" από λογικής άποψης. Αν βρεθεί και κάποιος πολιτικός με μια στάλα μυαλό θα τον καταλάβουν μόνο ελάχιστοι.

 Οι καθημερινές φράσεις "μή μιλάς γιατί είσαι χειρότερος", "είπε ο γάιδαρος τον πετεινό κεφάλα",  και πολλές παρόμοιες είναι όλες πλάνες της λογικής του τύπου "και συ ομοίως". Η συχνή χρήση αυτής της πλάνης στην πολιτική δημιουργεί βαθύτατους φαύλους κύκλους που καταλήγουν στην χρεοκοπία.

Τι γίνεται όμως αν στις επιλογές μας απουσιάζει το ορθό;

Σε προεκλογικές περιόδους όπου διεκδικούν την ψήφο μας γάιδαροι και πετεινοί, το λογικό είναι να βάλουμε εμείς υποψηφιότητα και να υποστηρίξουμε την λογική γνώμη μας διότι η παραπάνω πλάνη καταδικάζει και τον πετεινό. Αν δεν μπορούμε να βάλουμε εμείς υποψηφιότητα ή το εκλογικό σύστημα είναι τέτοιο, τότε ακολουθούμε το μή χείρον βέλτιστον (δηλαδή ψηφίζουμε τον πετεινό) και δεν παρασυρόμαστε από την απολυτότητα της λογικής που θα μας έρριχνε στην αποχή ή στο λευκό ή στο άκυρο. Τούτο γίνεται διότι η απολύτως λογική επιλογή του λευκού, εκλάπη από την σύγχρονη νομοθεσία της θαυμαστής δημοκρατίας μας και συγκαταλέγεται στα άκυρα… Με άλλα λόγια η απόρριψη των σφαλμάτων των πολιτικών από τον ψηφοφόρο θεωρείται για την δημοκρατία σφάλμα σαν το άκυρο…. 

[1] Το "μη κρίνετε ίνα μη κριθήτε" καθώς και το "ο αναμάρτητος πρώτος τον λίθον βαλέτω" σε συνδιασμό με το κήρυγμα αγάπης του Χριστού πρέπει να εξηγηθεί αλλιώς και όχι κυριολεκτικά. Η σύγχιση των εννοιών της κριτικής και της κατάκρισης δεν συμβαίνει μόνο στην Ελληνική γλώσσα. Συμβαίνει και στην Αγγλική. Ανάλυση του θέματος αυτού γίνεται στο βιβλίο «Οι ευφυείς και οι ανόητοι».

BLOG COMMENTS POWERED BY DISQUS
X

Right Click

No right click