Το Βιβλίο

Το Βιβλίο

Πρόλογος

Η πορεία μου στην έρευνα της Νοημοσύνης ξεκίνησε πριν πολλά χρόνια κάπως ανάποδα, δηλαδή πρώτα μελέτησα την ανοησία και πολύ αργότερα την ευφυία. Άλλωστε η Συναισθηματική Νοημοσύνη έγινε γνωστή στην Ελλάδα μετά το 2000. Οι απαιτήσεις της τότε έρευνας οδήγησαν στη μελέτη μεγάλου μέρους της σχετικής βιβλιογραφίας. Σπουδάζοντας λοιπόν τους ανόητους διαπίστωσα ότι το θέμα των «βλακών» είχε μελετηθεί ποικιλοτρόπως και όχι πάντοτε με σοβαρότητα, από διάφορους  συγγραφείς, δημιουργώντας μεγάλο κενό, την αντίστοιχη έρευνα για τους ευφυείς. Αυτό το κενό ήρθε να το συμπληρώσει άριστα η Συναισθηματική Νοημοσύνη (συντομογραφικά ΣΝ). Όμως και εκεί, παρά το ότι αναλύεται πολύ διεξοδικά η ευφυΐα, δεν υπήρχε άμεση, σαφής και επιστημονική ανάλυση του αντίπαλου δέους του ευφυούς, δηλαδή του ανόητου, πολύ δε περισσότερο δεν υπήρχε ούτε ψήγμα για τον χειρισμό των ανόητων. Τα βιβλία αυτά ανέλυαν μόνο τους ευφυείς. Το ενδιαφέρον εδώ θα ήταν να εξεταστεί η ανοησία κάτω από το φως της ΣΝ, δηλαδή να εξετασθεί και το συναισθηματικό μέρος της.
Ετσι αποφάσισα να πιάσω πάλι το μολύβι, θέλοντας να προσθέσω ένα βιβλίο που να καλύπτει όλο το φάσμα της ανθρώπινης ευφυΐας, από τους ευφυείς μέχρι τους ανόητους, καθώς και την μεταξύ τους σχέση, γραμμένο με τρόπο απλό, σύντομο και κυρίως λογικό. Αυτό που προσέθεσα ήταν η εξέταση των ανοήτων όχι μόνο από νοητικής πλευράς αλλά και από συναισθηματικής.
Ένα εισαγωγικό βιβλίο Συναισθηματικής Νοημοσύνης έχει διπλή υποχρέωση, να είναι απλό και επιπλέον αφού μιλάει, αλίμονο, για ενσυναίσθηση, ο συγγραφέας πρέπει να έχει ενσυναίσθηση του αναγνώστη του που δεν γνωρίζει τίποτα από το αντικείμενο που πραγματεύεται το βιβλίο. Η επιτυχία της προσπάθειας αυτής θα είναι να κεντριστεί το ενδιαφέρον και ακολούθως όποιος επιθυμεί μπορεί να εμβαθύνει.
Η ΣΝ αναπτύχθηκε μετά το 1990 ξεκινώντας από την παρατήρηση ότι πολλά νοητικά ευφυή, με υψηλό δείκτη νοημοσύνης άτομα ήταν αποτυχημένα στο επάγγελμα, στην οικογένεια, στις φιλικές τους σχέσεις και γενικά στη ζωή. Η ΣΝ απέδειξε στην πράξη, την σπουδαιότητα των συναισθημάτων και την ιδιόμορφη ηγεσία τους στις αποφάσεις μας. Απέδειξε επίσης την σπουδαιότητα του ελέγχου των συναισθημάτων μέσω της λογικής.
Εκμεταλλευόμενη τα ευρήματα των νευροεπιστημών των τελευταίων δεκαετιών η ΣΝ δικαιολόγησε πολλά στοιχεία Αυτογνωσίας που παλαιότερα είχαν παρατηρηθεί από τον λαό αλλά δεν είχαν αποδειχθεί επιστημονικά. Στο Πρώτο Μέρος του βιβλίου ο αναγνώστης θα βρεί συμπυκνωμένα πολλά στοιχεία που θα τον βοηθήσουν να καταλάβει πρώτα τον εαυτό του και μετά τους άλλους. Ακολούθως μπορεί να ασχοληθεί με το πως θα καλυτερεύσει τον εαυτό του και τις σχέσεις του με τους άλλους. Εδώ η ΣΝ μας οδηγεί να κοιταξουμε προς τα πάνω δηλαδή προς τους ευφυέστερους, δείχνοντας και τρόπους βελτίωσης.
Στο Δεύτερο Μέρος αναλύονται οι ανόητοι, που η γνωριμία τους αποτελεί τμήμα της Ετερογνωσίας. Εκεί η ΣΝ στρέφει την προσοχή του συναισθηματικά ευφυούς ατόμου προς τα κάτω για να γνωρίσει τους ανόητους, όχι μόνο τους νοητικά αλλά και τους συναισθηματικά ανόητους. Λογική συνέπεια της ανάλυσης των ανοήτων είναι και η αξιοποίησή τους, που παρουσιάζεται στο τρίτο μέρος του βιβλίου.
Στην εργασία μου απομιμήθηκα την δομή των Μαθηματικών και των Φυσικών Επιστημών. Πρώτα η θεωρία με τα επιχειρήματα, μετά τα κατασκευασμένα απλά και εξιδανικευμένα παραδείγματα, μετά οι ασκήσεις και τελευταία τα προβλήματα (παραδείγματα της καθημερινής ζωής).
Στην παρουσίαση της ΣΝ πρόσθεσα και στοιχεία που αφορούν παράπλευρες γνώσεις. Οι παράπλευρες αυτές γνώσεις ενεργούν ακριβώς όπως οι τοίχοι αντιστήριξης σε ένα βουνό. Το βουνό γνώσης λέγεται ΣΝ. Επίσης οι παρομοιώσεις, οι παραβολές και εν τέλει η αλληλογονιμοποίηση των επιστημών, ρίχνουν πρόσθετο φως στις δύσκολες ψυχολογικές έννοιες. Εκτός των παράπλευρων γνώσεων ο αναγνώστης θα βρεί διάσπαρτα σε όλο το βιβλίο ιδέες και θέσεις αμιγώς δικές μου τις οποίες προτείνω ευθαρσώς.
Ένα βιβλίο για τα συναισθήματα πρέπει να περιλαμβάνει σκίτσα και εικόνες για τον απλό λόγο ότι τα συναισθήματα εκφράζονται κυρίως με μη λεκτικό τρόπο, συνεπώς όσο και να προσπαθούμε με λέξεις, ματαιοπονούμε. Η εικόνα είναι πιο κατάλληλη. Αν συνδυαστεί και με ένα επεξηγηματικό κείμενο τότε μπορούμε να αγγίξουμε το τέλειο. Τα κατάλληλα σκίτσα εκτός του ότι προσθέτουν με την παρουσία τους χιλιάδες λέξεις στο κείμενο, αφήνουν μια οπτική εντύπωση που χαράσσεται στην μνήμη του αναγνώστη. Επιπροσθέτως αποτελούν και μια οπτική ξεκούραση κατά το διάβασμα.
Η επίδραση της υποκειμενικότητας του συγγραφέα παραμένει ένα σοβαρό πρόβλημα. Ακόμα κι’ αν υποθέσουμε ότι ο συγγραφέας ξεκίνησε με πλήρη αντικειμενικότητα, παρατηρείται κατά την πορεία επηρεασμός αυτού λίγο ή πολύ από το ίδιο το αντικείμενο το οποίο πραγματεύεται. Η σφαιρική αντιμετώπιση του θέματος και η παράθεση κάθε αντίθετης αιτιολογημένης άποψης, είναι η λύση για την όσο το δυνατόν πιο αντικειμενική μελέτη του θέματος.
Γιατί γράφτηκε αυτό το βιβλίο; Και μάλιστα από έναν μη ειδικό;
Τηρώντας τους κανόνες της ΣΝ εκφράζω προς τους αναγνώστες πρώτα-πρώτα τα βαθιά μου συναισθήματα και κατόπιν τα γεγονότα.
Ο πρώτος και κύριος λόγος της μακροχρόνιας ενασχόλησής μου με αυτά τα θέματα ήταν οι εσωτερικές ανάγκες, τα ερωτήματά μου. Δεν υπάρχει μεγαλύτερη τακτοποίηση των ιδεών ενός ανθρώπου από το γράψιμο. Τα γραπτά δεν είναι λόγια φτερωτά. Εκεί φαίνονται οι ανακολουθίες, εκεί οι παραλογισμοί, εκεί οι θυμοί, εκεί τα πάντα. Μετά απ’ αυτήν την τακτοποίηση, σαν φυσικό επακόλουθο έρχεται και η αυτοδέσμευση του συγγραφέα σ’ αυτά που γράφει και φυσικά η τήρησή τους. Το βιβλίο αρχικά απευθυνόταν στον εαυτό μου. Συναισθηματική αυτοεκπαίδευση με όλη τη σημασία της λέξης. Όμως για την συγγραφή, μεγάλο ρόλο έπαιξαν και οι ελλείψεις των άλλων εισαγωγικών βιβλίων ΣΝ. Δεν θα υπήρχε λόγος να ασχοληθώ αν με είχε καλύψει κάποιος άλλος συγγραφέας ως προς την δομή της παρουσίασης της ΣΝ και ως προς την πληρότητα. Ένας ακόμη λόγος για την συγγραφή ήταν να εκφράσω και τις δικές μου νέες ιδέες.
Με το τελείωμα της συγγραφής και πριν την κυκλοφορία του πρώτου δοκιμαστικού αντιτύπου, τα προσωπικά ψυχολογικά οφέλη που αποκόμισα απ’ αυτό ήταν απρόσμενα πολλά. Μετά το προσωπικό όφελος ήρθαν και οι πρώτες θετικές αναδράσεις από τους πρώτους αναγνώστες. Όσοι μελέτησαν το βιβλίο με έπεισαν να απευθυνθώ και στο ευρύτερο κοινό.
Σε ποιο κοινό όμως τελικά απευθύνομαι; Κατ’ αρχήν στους νέους που είναι υπό διαμόρφωση και ιδιαίτερα στους υπευθύνους της εκπαίδευσής τους, αυτούς που τους καθοδηγούν. Κατόπιν απευθύνομαι σε όλους τους υπολοίπους που θέλουν να αλλάξουν προς το καλύτερο. Ασφαλώς απευθύνομαι και στους ειδικούς.
Με την ελπίδα ότι συμβάλλω στην βελτίωση της ποιότητας των ανθρώπινων σχέσεων, παραδίδω το πόνημά αυτό στην κρίση σας.
Ευάγγελος Αθανασόπουλος
Mάρτιος 2018

Πρόλογος  ΔΕΥΤΕΡΟΥ ΜΕΡΟΥΣ

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΚΑΙ Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΑΝΟΗΣΙΑ

«Ο ΝΕΟΣ ΟΥΡΑΓΟΣ»

Αν θελήσουμε να εξηγήσουμε μία λέξη, μπορούμε πρώτα να καταφύγουμε στην ετυμολογία της. Κατόπιν μπορούμε να δώσουμε χαρακτηριστικά παραδείγματα φράσεων που την περιέχουν. Στη συνέχεια μπορούμε να αναφέρουμε τις συγγενείς λέξεις, τα συνώνυμα. Όσο όμως και να την αναλύσουμε δεν θα έχουμε ποτέ φωτίσει πλήρως την έννοιά της αν δεν αναφέρουμε τις αντίθετες λέξεις. Μερικές φορές μάλιστα, μόνο η αντίθετη λέξη μπορεί να φωτίσει καλά την αρχική.

Κατά παρόμοιο τρόπο καμία νοημοσύνη δεν είναι πλήρως ορισμένη, αν δεν έχει ορισθεί και η ανοησία.

Δεν μπορούμε να πούμε επακριβώς τι είναι η ευφυία και πόσες υπάρχουν. Μπορούμε να πούμε όμως τι δεν είναι η ευφυία. Αυτή η αρνητική οδός των δύσκολων ορισμών έλκει την καταγωγή της από τους αρχαίους φιλοσόφους.

Ρολφ Ντομπέλλι «Η τέχνη της πρακτικής σκέψης» 2012

«Οι Έλληνες, οι Ρωμαίοι και οι στοχαστές του Μεσαίωνα ονόμαζαν αυτή τη μέθοδο Via Negativa, κατά λέξη «αρνητική (αποφατική) οδό», δηλαδή την οδό της απάρνησης, της εγκατάλειψης, της περικοπής. Η θεολογία ήταν η πρώτη που δανείστηκε την αρνητική οδό στην προσέγγιση του θείου: δεν μπορούμε να προσδιορίσουμε τι είναι ο Θεός, μπορούμε να πούμε τι δεν είναι Θεός. Αν τη μεταφέρουμε στην εποχή μας, η αρνητική οδός γίνεται: δεν μπορούμε να πούμε τι μας κάνει να πετυχαίνουμε, μπορούμε μόνο να πούμε τι μας εμποδίζει να επιτύχουμε ή μας οδηγεί στην αποτυχία. Άλλωστε, δε χρειάζεται να γνωρίζουμε περισσότερα.»

Οι ευφυείς περιμένουν να οριστούν με σαφήνεια, από τον ορισμό των ανόητων. Τονίζουμε μάλιστα ότι όχι μόνον θα οριστούν, όχι μόνον θα συμπληρωθούν, αλλά ταυτόχρονα θα φωτιστούν ακόμα περισσότερο, ακριβώς όπως οι έννοιες των λέξεων φωτίζονται από το αντίθετό τους. Χωρίς την ανοησία δεν υπάρχει ευφυΐα. Παρατηρούμε ότι η μέθοδος των άκρων έχει και εδώ εφαρμογή. Συνεπώς η συναισθηματική νοημοσύνη πρέπει να συμπληρωθεί με την συναισθηματική ανοησία ή καλύτερα με το Ανόητο Συναίσθημα (ΑΣ). Άλλωστε η ίδια η έννοια της ενσυναίσθησης υποχρεώνει τον ευφυή να «καταλάβει» όχι μόνον τους ομοίους του αλλά και τον ανόητο, συνεπώς και να τον σπουδάσει. Μόνο αν μπορεί να μπεί νοητά στη θέση του, μόνο τότε τον έχει «καταλάβει» και μπορεί ή να τον βοηθήσει, ή να τον χειριστεί ή τελικά να τον αποφύγει.

Δυστυχώς, το θέμα των ανόητων είναι πολύπλοκο. Δεν μπορεί μόνη της η Ψυχολογία να δώσει απάντηση. Χρειάζεται η συνδρομή της Κοινωνιολογίας και ιδιαίτερα της Κοινωνικής Ψυχολογίας. Αμέτοχη δεν πρέπει να μείνει και η Φιλοσοφία. Θα πρέπει όμως όλοι οι εμπλεκόμενοι να μην κωφεύουν στις καθημερινές μάχες που γίνονται έξω στην κοινωνία από την συχνή χρήση των όρων βλάκας, ηλίθιος, ανόητος κλπ. Στρουθοκαμηλισμοί στις επιστήμες δεν επιτρέπονται. Αυτές οι έννοιες πρέπει να οριστούν και μάλιστα με ανθρωπιά και ενσυναίσθηση.

Στην διεθνή βιβλιογραφία περί ανοήτων παρατηρούμε τρεις τάσεις. Στην πρώτη κυριαρχεί αφενός η σκωπτική διάθεση των συγγραφέων και αφετέρου η παντελής έλλειψη διάκρισης νοητικής και συναισθηματικής ανοησίας. Αυτή η σκωπτική διάθεση καθιστά τα βιβλία που την περιέχουν εντελώς άχρηστα, αν όχι επιζήμια. Στη δεύτερη κατηγορία βιβλίων (αυτή των τοξικών) διακρίνουμε μια ειλικρινή προσπάθεια των συγγραφέων να απαριθμήσουν ανόητες συμπεριφορές, που όμως είναι άπειρες. Η τρίτη κατηγορία και η πιο σοβαρή, είναι αυτή που ασχολείται με τις λογικές πλάνες. Η έρευνα πάνω σ’ αυτές έχει δείξει μέχρι στιγμής την ύπαρξη εκατοντάδων πλανών.

Και οι τρείς παραπάνω κατηγορίες έχουν μία έλλειψη. Δεν εξετάζουν ούτε αξιολογούν τους ανοήτους βάσει των συναισθημάτων τους. Η νοοτροπία όμως, «όλοι οι ανόητοι στο ίδιο τσουβάλι», αδικεί ολόκληρες κατηγορίες ανοήτων. Φυσικά δεν προχωρούν ούτε σε προτάσεις διαχείρισης της κατάστασης όπως είναι αυτήν την στιγμή. Συμπληρώνοντας τον Ντομπέλλι εμείς λέμε,

«Σχετικά με τους ανοήτους χρειάζεται να γνωρίζουμε όσο το δυνατόν περισσότερα»

Εμείς δεν θα ακολουθήσουμε τους παραπάνω δρόμους. Κατ’ αρχήν ως έχοντες ενσυναίσθηση της δύσκολης θέσης των ανοήτων, θα αποκλείσουμε το χιούμορ και θα χρησιμοποιήσουμε την λογική έτσι ακριβώς όπως την χρησιμοποιήσαμε και στους ευφυείς. Θα χρησιμοποιήσουμε, επίσης, και ορισμένα στοιχεία της Εξελικτικής Ψυχολογίας. Επιπλέον, δεν θα περιπτωσιολογήσουμε αλλά θα φροντίσουμε να βρούμε τα όρια που περικλείουν τους παντός είδους ανοήτους βρίσκοντας τα γενικά χαρακτηριστικά τους αναλόγως των συναισθημάτων τους. Η κατάταξη αυτή θα βοηθήσει ώστε στο Τρίτο Μέρος καθώς και στα Παραρτήματα να προχωρήσουμε και στις προτάσεις μας.

Η συναισθηματική νοημοσύνη έχει ιστορία μόνο 20-25 ετών. Η συναισθηματική ανάπτυξη ευφυών ατόμων, είναι πιο εύκολη δουλειά από την ενασχόληση με τους ανόητους. Η δημιουργία «νέων ηγετών» είναι πιο εύκολη από την «επισκευή» ή έστω τον χειρισμό των παντός είδους ανόητων. Ίσως είναι αυτός ο λόγος που η μελέτη των ανόητων έχει παραμεληθεί. Ευελπιστούμε να δούμε στο μέλλον ένα βιβλίο με τίτλο «Ο Νέος Ουραγός» ή «Ο Νέος Ανόητος» γραμμένο από τον αγαπητότατο Ντάνιελ Γκόλμαν για να ισορροπήσει με τον τρόπο αυτό, το αξιόλογο βιβλίο του «Ο Νέος Ηγέτης», του 1998.

                                                         Ε. Α.

   ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΤΡΙΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ

Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΑΝΟΗΤΩΝ

Η ΣΝ δεν υπόσχεται ότι θα σώσει τον κόσμο ούτε ότι θα κλείσει την ψαλίδα ευφυών-ανοήτων. Αντιθέτως, η ψαλίδα θα ανοίξει περισσότερο. Αυτός καθαυτός ο χωρισμός των ανοήτων σε κατηγορίες αναλόγως των συναισθημάτων τους και η αποκάλυψη της μελανής κατηγορίας των τοξικών, των μετριοτήτων και των απατεώνων, στην ουσία μεγαλώνει αυτές τις διαφορές. Τώρα όμως οι διαφορές αυτές είναι πιο δίκαιες. Είναι αποδεδειγμένο ότι το αίσθημα δικαίου είναι κυρίαρχο σε όλους τους ανθρώπους και δυνατότερο κι’ από αυτό το ένστικτο αυτοσυντήρησης. Η φτώχια αντέχεται, η αδικία όχι.

Μετά τον χωρισμό των ανοήτων, η κατοπινή αξιοποίησή τους είναι και πιο εύκολη και πιο αποδοτική για όλους. Πρώτα απ’ όλα θα ωφεληθούν οι ίδιοι οι ανόητοι, κατόπιν το κοινωνικό σύνολο και τελευταία οι νέοι ηγέτες. Η κοινωνία μοιάζει με ένα μεγάλο σπίτι χωρίς δωμάτια που το κατοικούν πολλοί άνθρωποι. Αν ζουν όλοι ανακατεμμένοι, το σπίτι δεν είναι λειτουργικό. Αν όμως υπάρχει ο κοιτώνας του ζευγαριού, ο κοιτώνας των παιδιών, των ηλικιωμένων, ακόμα και το σπιτάκι του σκύλου στην θέση του, το σπίτι γίνεται λειτουργικό, χρήσιμο, παραγωγικό και ωφέλιμο. Η ΣΝ και η Ψυχολογία γενικότερα, κάνει ακριβώς αυτή την διαρρύθμιση του σπιτιού με τα κατάλληλα χωρίσματα ώστε να είναι πιο λειτουργικό. Χτίζει δωμάτια, δεν χτίζει στεγανά. Αντιθέτως μάλιστα, γκρεμίζει τυχόν υπάρχοντα στεγανά μέσω της ενσυναίσθησης. Σε μία επιχείρηση τα πράγματα φαίνονται πιο καθαρά. Η τακτοποίηση αυτή έχει άμεσο αντίκτυπο στον ισολογισμό της, για να μην αναφέρουμε την μακροβιότητά της και πολλά άλλα.

Όσον αφορά γενικά τους ανόητους, η ΣΝ θα τους προστατέψει κατ’ αρχήν έμμεσα, διά του «αποκεφαλισμού» των απατεώνων αρχηγών των επαναστατικών μαζών μέσω των «νέων ηγετών». Η ιστορία έχει δείξει ότι οι μάζες ήταν τις περισσότερες φορές προδομένες από τους αρχηγούς τους. Ακολούθως η ΣΝ θα αξιοποιήσει τους κατωτέρους ανοήτους με σεβασμό, τοποθετώντας τους στην θέση που τους αρμόζει στον κοινωνικό μηχανισμό. Είναι η μόνη που μπορεί να φέρει την αξιοκρατία και την κοινωνική διαστρωμάτωση στις σωστές τους διαστάσεις.

Η «Αξιοποίηση των Ανοήτων» που ακολουθεί έχει αυτό ακριβώς το νόημα: να αξιοποιήσει τους κατωτέρους ανοήτους, όχι να τους περιθωριοποιήσει. Ένα πρόσθετο όφελος γι’ αυτούς είναι ότι η ΣΝ ανοίγει ένα θετικό κύκλο ανατροφοδότησης από τον οποίο κάτι έχουν να ωφεληθούν και οι τοξικοί, παρόλο το χαμηλό IQ και EQ που διαθέτουν. Παραφράζοντας το αρχαίο «ει χωλώ παροικήσεις υποσκάζειν μαθήσει» (ή στη νεοελληνική: με στραβό κι’ αν κοιμηθείς το πρωί θα αλληθωρίζεις) φτιάχνουμε το:

Ει συναισθηματικώ νοήμονι παροικήσεις υποσκάζειν μαθήσει,

το οποίο ερμηνευόμενο νεοελληνιστί σημαίνει: «Αν κάνεις παρέα με συναισθηματικά νοήμονες θα αρχίσεις να γίνεσαι και συ συναισθηματικά ευφυής». Η ΣΝ το έχει αποδείξει, ότι οι δεξιότητές της μεταδίδονται και μαθαίνονται σε οποιαδήποτε ηλικία.

Η αγωνία του γράφοντος δεν είναι άλλη από την αποκατάσταση της φυσικής τάξης, όπου ο συναισθηματικά ευφυής θα προΐσταται του τοξικού, ο ικανός του ανίκανου, ο ηθικός του ανήθικου κ.ο.κ. και μάλιστα με όλες τις βαθμίδες της ευφυΐας ή της ανοησίας, αν θέλετε, στις αντίστοιχες θέσεις τους.

Επιδίωξη δεν είναι ο αποκλεισμός των πτωχών τω πνεύματι, αντιθέτως μάλιστα, είναι η κατανόηση από τους ευφυείς της «τεράστιας σημασίας των ανοήτων στον σύγχρονο βίο» και η αποκατάσταση μιας κοινωνικής κλίμακας εκτεινόμενης από του κατώτερου ανοήτου μέχρι του μεγαλοφυούς με τρόπο ώστε να επιτευχθεί επιτέλους η περιζήτητη και πολυπόθητη από κάθε κοινωνικό άνθρωπο αξιοκρατία, η μόνη που μπορεί να εγγυηθεί ηρεμία, κοινωνική πρόοδο και πολιτιστική άνοδο.

Τονίζουμε προκαταβολικά ότι η αξιοποίηση των ανόητων δεν είναι μια ακόμη φτηνή λοιδωριάδα (=κλωτσοπατινάδα) κατά των ανόητων από τις τόσες και τόσες που έχουν γραφεί. Το αντίθετο μάλιστα. Τιμά τον ρόλο τους και σκύβει με συμπάθεια πάνω από την δύσκολη θέση τους. Η αξιοποίηση των ανοήτων είναι απλά η εφαρμογή των αναλύσεων του ευφυούς και του ανόητου στην καθημερινή πρακτική και γενικότερα η εφαρμογή των κανόνων της Συναισθηματικής Νοημοσύνης στις σχέσεις ευφυούς-ανόητου.

Η ανάγκη της αξιοποίησης των παντός είδους ανόητων προέρχεται και από τον τεράστιο αριθμό τους. Η αναγκαστική και ηθικά υποχρεωτική συνεργασία μαζί τους κάνει την ανάγκη αυτή αδήριτη.

Δυστυχώς, δεν μπορούμε να μιλάμε για αξιοποίηση των επικίνδυνων και ατίθασων τοξικών ανόητων και απατεώνων που δεν θέλουν να αλλάξουν. Ούτε φυσικά και της ιδιαίτερης κατηγορίας των μεταφυσικών, των πρωταθλητών της ανοησίας. Περί αυτών θα αφιερωθεί ιδιαίτερο κεφάλαιο, όπου πλέον η κατάλληλη λέξη δεν είναι αξιοποίηση αλλά χειρισμός.

Για το κείμενο αυτό χρησιμοποιήθηκε κατά βάση η λογική και η εμπειρία και ελάχιστα η έτσι κι’ αλλιώς φτωχή βιβλιογραφία. Από τους παραπάνω λόγους δεν αξιώνουμε η μελέτη μας να είναι ούτε πλήρης, ούτε αλάνθαστη. Θα είμαστε όμως ευτυχείς αν αυτή αποτελέσει το έναυσμα για περαιτέρω έρευνα.  

                                           Ε.Α.

 

Περιεχόμενα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ 


ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α Εισαγωγικές έννοιες και ορισμοί

1. Ο δείκτης νοημοσύνης (ΔΝ, Intelligence Quotient IQ) 
2. Η δυσκολία των ορισμών
3. Ο ορισμός της νοητικής νοημοσύνης
4. Ο ορισμός της Αυτογνωσίας
5. Ο ορισμός της Ετερογνωσίας
6. Ο ορισμός της ΣΝ
7. Άλλοι ορισμοί της ΣΝ
8. Η διαφορά Νοητικής και Συναισθηματικής Νοημοσύνης
9. Ο κίνδυνος της έλλειψης ΣΝ
10. Η ιστορία της Συναισθηματικής Νοημοσύνης
11. Η προϊστορία


ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β Η ανατομία του εγκεφάλου.

1. Η εξέλιξη του εγκεφάλου
2. Τα ένστικτα
3. Τα συναισθήματα
4. Η προσωπικότητα
5. Η προέλευση της προσωπικότητας
6. Η πλαστικότητα της προσωπικότητας και του IQ
7. Η διάθεση
8. Οι συντομογραφίες
9. Τα σύμβολα


ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑ, η βάση της ΣΝ

1. Οι ένδεκα εντολές της αυτογνωσίας
2. Πρώτη εντολή: Αναγνώριση των συναισθημάτων μας
3. Δεύτερη Εντολή : Έλεγχος των βίαιων αρνητικών συναισθημάτων
4. Ο φόβος
5. Τρίτη εντολή : Έλεγχος των ήπιων αρνητικών συναισθημάτων δια της θετικής σκέψης
6. H θετική σκέψη και οι χαζοχαρούμενοι
7. Η θετική σκέψη και οι εξυπνάκηδες
8. Τετάρτη εντολή: Ταιριάζω, το καταραμένο ρήμα
9. Διαφέρω, το ευλογημένο ρήμα
10. Απαγορεύονται οι συγκρίσεις
11. Πέμπτη εντολή: Αγάπα τον εαυτό σου όπως είναι τώρα
12. Αυτοσαρκασμός
13. Έκτη εντολή : Βοήθεια από εχθρούς, φίλους και ειδικούς
14. Η γνώμη των φίλων
15. Η γνώμη των ειδικών
16. Εβδόμη εντολή : Συνθηκολόγηση με το παρελθόν μας
17. Δίδαγμα από το παρελθόν και τα λάθη των άλλων
18. Οι υποθέσεις στο παρελθόν
19. Ογδόη εντολή: Απόλαυση των θετικών συναισθημάτων του παρόντος
20. Οι ανάγκες και οι επιθυμίες
21. Οι ανάγκες των παιδιών
22. "Χρησιμοποίησέ το ή πέταξέ το"
23. Μισοχρήσιμα αντικείμενα=δώρον άδωρον
24. Τα κακώς χρησιμοποιούμενα. Η τηλεόραση
25. Το διαδίκτυο και οι ρακοσυλλέκτες
26. Κινητό τηλέφωνο, εργαλείο ή δυνάστης;
27. Σύνδρομο αποθησαύρισης
28. Downshifting ή ας προσγειωθούμε
29. H απομάκρυνση των τοξικών ανθρώπων
30. Αυτοπραγμάτωση
31. Ροή
32. Ενάτη εντολή : Εκτίμηση των δυνατών μας σημείων
33. Δεκάτη εντολή: Σχεδιασμός του μέλλοντος
34. Το σκάκι και ο σχεδιασμός του μέλλοντος
35. Η μέθοδος Δοκιμή και Σφάλμα
36. Η αρχή του 90-10
37. Η αποτυχία των στόχων
38. Αυτογνωσία και μοναξιά
39. Παρελθόν, παρόν, μέλλον
40. Ο ορισμός της Αυτογνωσίας


ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ  Η ΕΤΕΡΟΓΝΩΣΙΑ

1. Οι δύο εντολές της Ετερογνωσίας
2. Οι απαρχές της Λογικής
3. Οι απαρχές της Ηθικής και της ενσυναίσθησης
4. Οι απαρχές της αγάπης
5. Οι γενικεύσεις
6. Η Αγάπη και ο φτερωτός θεός
7. Ο ορισμός της αγάπης
8. Tι δεν είναι αγάπη
9. Η αγάπη στις επαγγελματικές σχέσεις
10. Αγάπη και διαφορετικότητα.
11. Η ενσυναίσθηση χωρίς ταύτιση
12. Τι δεν είναι η ενσυναίσθηση
13. Empathy
14. Η χειραγώγηση
15. Οι περιορισμοί της ενσυναίσθησης
16. Ενσυναίσθηση : Ο ορισμός μας
17. Η σχέση ενσυναίσθησης και αγάπης
18. Στατιστική και ηθική
19. Η τέχνη της ακρόασης
20. Η τέχνη της ομιλίας
21. Η τέχνη της συζήτησης
22. Η παρεξήγηση στην λεκτική επικοινωνία
23. Συγγνώμη, συγχώρηση και μετάνοια
24. Αναγνώριση των συναισθημάτων των άλλων
25. Ο διπλός ρόλος των επιθέτων και τα ουσιαστικά
26. Ρήματα σε πρώτο πρόσωπο
27. Κριτική και κατάκριση. 
28. Δεν είμαστε ... μέντιουμ! 
29. «Ο χαρίζων πέταλα, κερδίζει γαϊδάρους»
30. Δώσε για να πάρεις
31. Οι δηλώσεις
32. Η γεφύρωση των διαφορών
33. Το χαμόγελο και το γέλιο
34. Η Μέθοδος των Άκρων
35. Μηδέν άγαν
36. Συναισθηματική νοημοσύνη και υγεία, παιδεία, παραβατικότητα, οικογένεια, επιχειρήσεις-οικονομία
37. Συναισθηματική νοημοσύνη και ποίηση
38. Το παγόβουνο της νοημοσύνης
39. Οι υπερβολές που καταστρέφουν
40. Η πλαστικότητα του μυαλού
41. Κοινή προσπάθεια με αναπάντητα ερωτήματα
42. Ανακεφαλαίωση ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ

 

ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΚΑΙ Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΑΝΟΗΣΙΑ
«Ο ΝΕΟΣ ΟΥΡΑΓΟΣ»


ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ

1. Δύο αλλεργιογόνες λέξεις
2. Η κλίμακα της συναισθηματικής ευφυΐας
3. Το βάθος πεδίου
4. To ορμέμφυτο της υπεροχής
5. Το ορμέμφυτο της υπεροχής και οι συναισθηματικά ευφυείς
6. Ο αρνητισμός (ressentiment)


ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β Ο ορισμός του συναισθηματικά ανόητου

1. Ιστορικό
2. Τα συναισθήματα και η προσωπικότητα του ανόητου
3. Τα τρία επιμέρους είδη της ανοησίας
4. Οι εγκεφαλικοί συνδυασμοί ανοησίας
5. Οι εγκεφαλικοί συνδυασμοί ευφυΐας
6. Η νοητική ανοησία
7. Η συναισθηματική ανοησία
8. Η «χρυσή» μετριότητα


ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ Ο Άνθρωπος και η Φύση: Βίοι Παράλληλοι

1. Ο άνθρωπος – «πρόβατο»
2. Ο άνθρωπος – «ερίφιο»
3. Ο άνθρωπος – «λύκος»
4. Ο άνθρωπος – «αλεπού»
5. Ο νέος ηγέτης και το περιστέρι
6. Τα «πρόβατα» ή «ο νέος ουραγός»
7. Οι μάζες
8. Ο Ηγεμών ανά τις εποχές και τα ζώα του Μακιαβέλλι
9. Απατεώνας: ένας ανόητος υψηλού IQ
10. «Απ’ όλα έχει ο μπαξές»
11. Η χρησιμότητα του IQ


ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ Οι συναισθηματικά και νοητικά ανόητοι

1. Τα αρνητικά συναισθήματα των ανοήτων
2. Η προσωπικότητα του αρνητικού ανόητου
3. Οι αρνητικοί ανόητοι και ο συνασπισμός τους
4. Η Συναισθηματική Εκπαίδευση
5. Οι «χρυσές» μετριότητες
6. Πλάκα αντί χιούμορ
7. Η συγχώρηση των ανόητων


ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε Ο μεταφυσικός

1. Αντιστρέφοντας τον κανόνα
2. Η σχέση ενστίκτων και συναισθημάτων
3. Η σχέση ενστίκτων και λογικής.
4. Οι λογικές πλάνες των μεταφυσικών
5. Τα είδη των μεταφυσικών
6. Τα μεταφυσικά φαινόμενα
7. Η «υγιής» Μεταφυσική
8. Οι εκμεταλλευτές των Μεταφυσικών

ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ
Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΑΝΟΗΤΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α Η δίκαιη και σοβαρή αντιμετώπιση των ανοήτων

1. Η τεράστια σημασία των ανοήτων
2. Ευφυείς : Στραβός είναι ο γιαλός ή στραβά αρμενίζουν;
3. Η Ιερά Εξέταση του Ακραίωνα, ο νέος ΟΗΕ


ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β 11η εντολή Αυτογνωσίας : Ο έλεγχος των θετικών συναισθημάτων και η Ορθολογική Αγάπη.

1. Το πρόβλημα
2. Η φιλαλληλία (αλτρουϊσμός)
3. Το πρόβλημα του Χρυσού Κανόνα
4. Η μέθοδος
5. Ατομική ιδιοκτησία
6. Αξιοκρατία και δικαιοσύνη της μοιρασιάς
7. Τα αρνητικά επίθετα και το Κοινωνικό Μητρώο
8. Βοήθεια με δοκιμή και σφάλμα
9. Η ολοκληρωμένη βοήθεια
10. Πόση βοήθεια;
11. Η Ορθολογική Αγάπη


ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ Η αξιοποίηση των ανοήτων

1. Να ερωτηθεί το κοινό
2. Η αξιοποίηση των «προβάτων» και η coco-mat
3. Τα «πρόβατα» του Μπαγκλαντές και η Γκραμίν
4. Ο νέος ηγέτης απευθυνόμενος στον τοξικό
5. Τοξικός προς «νέο ηγέτη"
6. Τα συναισθήματα είναι μεταδοτικά.
7. Το δένδρο της ΣΝ και οι επιχειρήσεις
8. Ο χειρισμός των ανεπίδεκτων ανόητων
9. Ο χειρισμός των Μεταφυσικών
10. Ο χειρισμός των «χρυσών μετριοτήτων»
11. Ο χειρισμός των απατεώνων
12. Συναισθηματική Νοημοσύνη και Αξιοκρατία
13. Γενική ανακεφαλαίωση
14. Επίλογος


ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ


ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α Εριφίων Εγκώμιον.


ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β Οι συναισθηματικοί βρικόλακες και οι drama kings


ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ Γιατί εξακολουθεί να θεωρείται ο απατεών έξυπνος και το πρόβατο χαζό;


ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ Τα συναισθήματα σαν λογικές πλάνες


ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ε Η ορολογία της ΣΝ


ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ


Συνιστώμενη Βιβλιογραφία

Υπόλοιπη Βιβλιογραφία


Πηγές από το Διαδίκτυο (Νοέμβριος 2016)


Σκίτσα και εικόνες


ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ

Βιβλιογραφία

Το θέμα του παρόντος βιβλίου δεν είναι μόνο ψυχολογικό. Έχει προεκτάσεις και σε άλλους τομείς όπως η Κοινωνιολογία και η Φιλοσοφία. Επίσης έχει προεκτάσεις και σε καινούργιους τομείς της επιστήμης που δημιουργήθηκαν από τους διάφορους συνδυασμούς Κοινωνιολογίας, Εξέλιξης, Ψυχολογίας, Βιολογίας, Νευρολογίας και Νευροεπιστήμης, Στατιστικής, Φιλοσοφίας (και στο μέλλον δεν ξέρουμε πόσες ακόμα επιστήμες). Οι καινούργιοι κλάδοι που δημιουργήθηκαν αποτελούν το απαύγασμα της αλληλογονιμοποίησης των επιστημών που αναφέραμε στον πρόλογο του βιβλίου. Οι παραπάνω επιστήμες ενώνοντας τις δυνάμεις τους όχι μόνον παράγουν νέες απόψεις αλλά και σταθεροποιούν την κάθε επιστήμη ξεχωριστά. Άλλωστε κάτι αντίστοιχο δεν επιχειρούν οι θετικοί επιστήμονες στο υπέδαφος της Γενεύης για την ενοποίηση των δυνάμεων της Φύσης;
Η βιβλιογραφία στις παραπάνω επιστήμες είναι τεράστια. Τα βιβλία που έχουν σχέση με την Συναισθηματική Νοημοσύνη τουλάχιστον εκατοντάδες. Ήταν λοιπόν αδύνατον να μελετήσουμε όλο αυτό το πέλαγος. Για να διευκολύνουμε τον αναγνώστη να κινηθεί μέσα σε αυτό το βιβλιογραφικό χάος, παραθέτουμε τον παρακάτω κατάλογο με τίτλο «Συνιστώμενη Βιβλιογραφία» όπου περιλαμβάνονται τα πιο ευκολοδιάβαστα βιβλία. Είναι εντελώς ενδεικτικός και φυσικά δεν είναι πλήρης, ελπίζουμε δε να μεγαλώσει σε μια επόμενη έκδοση. Στην «Υπόλοιπη Βιβλιογραφία» αναφέρονται τα βιβλία που μας παρείχαν κάποια βάση για να υποστηρίξουμε τα επιχειρήματά μας.

Συνιστώμενη Βιβλιογραφία

- Adler Mortimer & Charles van Doren. «Πώς να διαβάζετε ένα βιβλίο» 1972, Μτφρ. Δημοσθ. Αυγερινός Εκδ. Πατάκη 1998. Ένα βιβλίο που πρέπει να διαβαστεί προτού διαβάσουμε… οποιοδήποτε βιβλίο!
- Bernstein Albert J. «Οι βρυκόλακες του συναισθήματος» (2001). Εκδ. Κέδρος (2003). Ο ειδικός στους ανόητους Bernstein σε ένα βιβλίο που βοηθάει πολύ την ετερογνωσία του ευφυούς.
- Covey Stephen «Οι 7 συνήθειες των εξαιρετικά αποτελεσματικών ανθρώπων»,1989. Μτφρ. Γ. Φαλδαμής Εκδ. Κλειδάριθμος 2000. Γραμμένο το 1989, λίγο προτού καθιερωθεί η ΣΝ ως όρος, γεμάτο όμως με ΣΝ.
- Covey Stephen «Οι 7 συνήθειες των εξαιρετικά αποτελεσματικών εφήβων»,1998. Μτφρ Γ. Φαλδαμής Εκδ Κλειδάριθμος 2002. Το προηγούμενο βιβλίο προσαρμοσμένο στους εφήβους.
- Covey Stephen «Η 8η συνήθεια. Από την αποτελεσματικότητα στο μεγαλείο», 2004. Μτφρ. Νίκος Ρούσσος, Eκδ Κλειδάριθμος 2006. Ο συγγραφέας συνεχίζει ακάθεκτος τα προηγούμενα επιτυχή βιβλία του.
- Filliozat Isabelle «Η Νοημοσύνη της Καρδιάς», 1997. Μτφρ. Βασιλική Κοκκίνου Εκδ. Ενάλιος 2001. Η Εφαρμοσμένη ΣΝ από μία ψυχοθεραπεύτρια με πλήθος παραδειγμάτων από την εμπειρία της.
- Forward Susan, Frasier Donna «Μήπως σας εκβιάζουν συναισθηματικά;»,1997. Μτφρ. Νίκος Παπαδάκης, Εκδ. Φυτράκη 2002. Ένα σημαντικό βιβλίο για την συναισθηματική χειραγώγηση.
- Gribbin John, Mary Gribbin «Η Κοινωνιοβιολογία του Ανθρώπου» 1988. Μτφρ. Μαριάννα Καπιτσίνη, Eκδ. Ωρόρα 1989. Άλλος ένας θετικός επιστήμονας στα χωράφια της Κοινωνιολογίας, της Ψυχολογίας, της Βιολογίας και της θεωρίας της Εξέλιξης. Στο καλογραμμένο αυτό βιβλίο μπορούμε να απολαύσουμε το ταξίδι της Ανθρώπινης κοινωνίας από την εποχή του Homo Sapiens μέχρι σήμερα.
- Humphreys Tony «Η Δύναμη της «Αρνητικής» Σκέψης» 1996. Εκδ. Αλκυών 2003. Μια πολύ ισσοροπημένη άποψη για την θετική και αρνητική σκέψη. Ένα βιβλίο με μεγάλο όφελος στην Αυτογνωσία.
- Jacobs John W «Αρκεί να υπάρχει αγάπη, και άλλα ψέματα για τον γάμο» 2004. Μτφρ. Μάνος Ναθαναήλ, Εκδ. Κριτική 2006. Πολλά στοιχεία ΣΝ σ’ ένα πολύ καλογραμμένο βιβλίο από έμπειρο ψυχίατρο που επικεντρώνεται στις σχέσεις των δύο φύλων και στην οικογένεια.
- Joule Robert-Vinsent & Jean-Leon Beauvois «Περί χειραγώγησης. Οδηγίες προς έντιμους ανθρώπους», 2014. Μτφρ. Κατερίνα Γούλα, Επιστ. Επιμέλεια Στάμος Παπαστάμου, Eκδ. Πεδίο 2016. Το καλογραμμένο αυτό βιβλίο συμπληρώνει ένα παγκόσμιο κενό στο θέμα της χειραγώγησης.
- Kustenmacher Werner & Seiwert Lothar «Πώς να απλοποιήσετε τη ζωή σας», 2001. Εκδ. Κλειδάριθμος 2005. Ένα βιβλίο Αυτογνωσίας γραμμένο άψογα.
- Madsen Pirie «Πώς να κερδίζετε κάθε αντιπαράθεση. Η χρήση και η κατάχρηση της λογικής». 2015. Μτφρ. Σοφία Ανδρεοπούλου. Εκδ. Κέδρος 2017. Ο καθηγητής Φιλοσοφίας και Λογικής Pirie περιγράφει κατά τον καλύτερο τρόπο τις λογικές πλάνες. Είναι απαραίτητο για την θεμελίωση μιας καλής Αυτογνωσίας.
- Nichols Michael «Η χαμένη τέχνη της ακρόασης. Οι βάσεις μιας καλής επικοινωνίας» 1995 (πρώτη έκδοση). Μτφρ. Καβακλής-Τσαγκαράτου, Εκδ. Κέδρος 2005. Ένα βιβλίο γεμάτο με την απαραίτητη ενσυναίσθηση που χρειάζεται μια καλή ακρόαση. Υπάρχει και η αναθεωρημένη δεύτερη έκδοση του βιβλίου του 2009 η οποία όμως δεν έχει μεταφραστεί ακόμη στα Ελληνικά.
- Norem Julie K. «Η θετική ενέργεια της αρνητικής σκέψης», 2001. Εκδ Κριτική (2004). Το απαραίτητο βιβλίο για όσους έχουν θεοποιήσει την θετική σκέψη.
- Prekop Jirina «Η ευφυία της καρδιάς» (2002). Εκδ. Θυμάρι Β΄ εκδοση 2014. Ευκολοδιάβαστο βιβλίο επικεντρωμένο στην ενσυναίσθηση.
- Walton David «Συναισθηματική Νοημοσύνη. Πρακτικός Οδηγός»,2012. Εκδ. Μεταίχμιο 2016. Άριστο από πλευράς δομής και περιεχομένου.
- Wegscheider-Cruse Sharon «Μάθε ν’ αγαπάς τον εαυτό σου» 1987. Μτφρ. Έλλη Παγκάλου Εκδ. Κριτική 2002. Ένα απλό, σύντομο και εισαγωγικό βιβλίο Αυτογνωσίας.
- Γιουνούς Μουχαμάντ «Για ένα κόσμο χωρίς φτώχεια», 1998. Μτφρ. Δάφνη Βούβαλη, Εκδ. Λιβάνης 2006. Ο νομπελίστας τραπεζίτης και Καθηγητής Πανεπιστημίου Γιουνούς, στο ρόλο του Νέου Ηγέτη των φτωχών του Μπαγκλαντές. Ο αναγνώστης μπορεί άριστα να κάνει και μία καλή άσκηση ανεύρεσης πληθώρας στοιχείων ΣΝ στο βιβλίο αυτό. Συνιστάται ιδιαίτερα.
- Γκόλμαν Ντάνιελ «Η Συναισθηματική Νοημοσύνη» 1995. Μτφρ Α. Παπασταύρου. Εκδ. Ελληνικά Γράμματα 1998. Το κλασσικό εκλαϊκευμένο βιβλίο που πυροδότησε το διεθνές ενδιαφέρον για την ΣΝ.
- Γκόλμαν Ντάνιελ «Ο Νέος Ηγέτης» 2001. Μτφρ. Χρ. Ξενάκη, Μπ. Κουμπαρέλη, εκδ Ελληνικά Γράμματα 2002. Συμπληρώνει το βιβλίο του 1995 για την ΣΝ του ιδίου συγγραφέα και καθιερώνει τον επιτυχημένο όρο «Νέος Ηγέτης».
- Kατάκη Χάρις «Οι τρείς ταυτότητες της ελληνικής οικογένειας» 2012. Εκδ. Πεδίο. Το διαχρονικό και ανεκτίμητο αυτό βιβλίο (13η έκδοση!) είναι απαραίτητο στην ελληνική οικογένεια.
- Ντομπέλλι Ρολφ «Η τέχνη της καθαρής σκέψης» 2011. Μτφρ. Σώτη Τριανταφύλλου, εκδ. Πατάκης 2013. Ο Ντομπέλλι αναλύει 52 λογικές πλάνες βοηθώντας τα μέγιστα την Αυτογνωσία. To υπέροχο αυτό βιβλίο είναι η καλύτερη απάντηση σε κάθε «ευφυή» που διακωμωδεί τους ανόητους.
- Ντομπέλλι Ρολφ «Η τέχνη της πρακτικής σκέψης» 2012. Μτφρ. Σώτη Τριανταφύλλου, εκδ. Πατάκης 2013. Ο Ντομπέλλι συνεχίζει αναλύοντας 52 ακόμη πλάνες πετυχαίνοντας νέο παγκόσμιο μπεστ σέλλερ μεταφρασμένο σε 36 γλώσσες.
- Παπανούτσος Ευάγγ. «Πρακτική φιλοσοφία», 1974. Εκδ. Νόηση. Β’ έκδοση 2011. Εξαιρετικό για την Αυτογνωσία του μέσου ανθρώπου.
- Πελεγρίνης Θεοδόσης «Μπαίνοντας στο παιχνίδι της Φιλοσοφίας» 2012. Εκδ. Πεδίο. Ένα μικρό εισαγωγικό βιβλίο αντάξιο του τίτλου του. Το κεφάλαιο «Πως η Φιλοσοφία σώθηκε χάρη σε έναν ολοκληρωτικό σφαγιασμό» θα προστατεύσει τον νεοεισερχόμενο από την Φιλοσοφική μεταφυσική και μυστικισμό. Το κεφάλαιο «Αριστεία» συμπληρώνει την δική μας Μέθοδο των Άκρων.
- Σταματέας Μπερνάντο «Τοξικοί Άνθρωποι και πώς να τους αντιμετωπίζετε χωρίς να δηλητηριάζεστε» 2012. Εκδ. Ενάλιος 2017. Ο Αργεντινός Ψυχολόγος και Θεολόγος τόλμησε να αγγίξει ένα θέμα καυτό.
- Χοκ Πολ «Πώς να αντιμετωπίζετε τους ανθρώπους που σας τρελαίνουν», 1998. Εκδ. Ενάλιος 2014. Ο Δρ Πολ Χοκ στο δέκατο πέμπτο και τελευταίο βιβλίο του καταπιάνεται με το πιο δύσκολο θέμα της καριέρας του όπως ομολογεί και ο ίδιος στην εισαγωγή του. Με 45 χρόνια εμπειρία φωτίζει το θέμα άριστα.

Υπόλοιπη Βιβλιογραφία

- Aleixo Paul, Murray Baillon «Βιολογική Ψυχολογία για όλους» 2008. Μτφρ. Ευαγγελία Μαυρικάκη, Εκδ. Gutenberg 2012. Εισαγωγικό, ανήκον στην κατηγορία των κόμικς για την επιστήμη, συστήνεται ανεπιφύλακτα. Είναι εύληπτο και ταυτόχρονα το επεξηγηματικό κείμενο που συνοδεύει το κάθε κεφάλαιο το κάνει πλήρες. Το τελευταίο κεφάλαιo αναφέρεται εύστοχα στην Εξελικτική Ψυχολογία η οποία είναι άμεσα συγγενής της Βιολογικής Ψυχολογίας.
- Bloom Paul “Against Empathy: The Case for Rational Compassion” 2016 Publisher: Ecco. Ο καθηγητής Ψυχολογίας και Γνωστικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου του Yale επισημαίνει τα λάθη της ενσυναίσθησης.
- Bradberry Tr., Jean Greaves «Συν. Νοημοσύνη Το απλό βιβλίο». Μτφρ. Έφη Μαρκοζάνε Εκδ. Κριτική 2006. Συνίσταται για τον αρχάριο αν και είναι υπεραπλουστευμένο, χωρίς να προχωρά σε βάθος, αφήνοντας πλήθος ερωτημάτων.
- Cipolla Carlo M. «Οι βασικοί νόμοι της ανθρώπινης ηλιθιότητας» 1976 Μτφρ. Γ. Πολυκανδριώτης, Εκδ. Κέδρος 2012. Το βιβλίο αυτό είναι χαρακτηριστικό για το που μπορεί να φθάσει η λατρεία του IQ όταν ελλείπει πλήρως το συναίσθημα. Νοητικά ευφυείς αλλά συναισθηματικά ανόητοι και οι 5 νόμοι του.
- Futuyma Douglas J. «Εξελικτική βιολογία», 1986. Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης Γ’ έκδοση (2015). Το «ευαγγέλιο» της εξελικτικής βιολογίας κλείνει με το κεφάλαιο «Η εξέλιξη του ανθρώπου και οι κοινωνικές επιπτώσεις της θεωρίας της εξέλιξης», ιδιαίτερα χρήσιμο στην αυτογνωσία και στην ετερογνωσία του ευφυούς.
- Harari Yuval Noam «Sapiens. Μια σύντομη ιστορία του ανθρώπου» 2014 Μτφρ. Μιχ. Λαλιώτης, Εκδ. Αλεξάνδρεια 2015. Η εξελικτική πορεία του ανθρώπου δοσμένη γλαφυρά και πρωτότυπα.
- Jey Antony “Management and Makiavelli” 1967, revised 1987. Business Books Ltd. Το βιβλίο αυτό θυμίζει τα βίντεο που κυκλοφορούν στο ίντερνετ όταν βγαίνει μια καινούρια κλειδαριά ασφαλείας. Δείχνουν τα ευαίσθητα σημεία τους και τρόπους διάρρηξης για να το έχουν υπ’ όψη τους… οι νέοι αγοραστές των κλειδαριών και να προστατευθούν.
- Ruse Michael «Οι Δαρβινιστές και οι επικριτές τους». 2008. Εκδ. Ροπή 2017. Ένας υπέρμαχος του Δαρβινισμού που είχε το θάρρος να παραθέσει όλες τις αντιρρήσεις από τους εμπλεκομένους.
- Sharma Robin «Ο μοναχός που πούλησε την Ferrari του». Μεταφρασμένο σε 70 γλώσσες και με 4.000.000 αντίτυπα δείχνει την δίψα του απλού ανθρώπου για Αυτογνωσία γραμμένη απλά και γλαφυρά. Το βιβλίο συστήνεται ανεπιφύλακτα. Έχουμε μόνο μία παρατήρηση. Μια επίσκεψη στο Άγιο Όρος θα έδειχνε ότι πολλοί μοναχοί εγκατέλειψαν φθηνότερα αυτοκίνητα με την σημαντική διαφορά ότι τα εγκατέλειψαν από επιλογή, ενσυνείδητα, και πριν πάθουν έμφραγμα. Το να πουλήσεις μια Ferrari αφού πρώτα δεις τον χάρο με τα μάτια σου είναι πιο εύκολο πράγμα. Καλύτερο το προλαμβάνειν του θεραπεύειν.
- Sharma Robin «Ποιος θα κλάψει όταν πεθάνεις;». Με «μόνο» 1.000.000 αντίτυπα ο συγγραφέας συνεχίζει τον θρίαμβο. Το βιβλίο αποτελείται από 101 συμβουλές αυτογνωσίας υπέροχα γραμμένες. Εδώ πρέπει να παρατηρήσουμε ότι και στα δύο παραπάνω πολύ πετυχημένα βιβλία, στην ουσία χτίζεται ο Νέος Ηγέτης ή ο Νέος Ευφυής αν θέλετε. Ταυτόχρονα όμως δεν γίνεται καμία άμεση και σαφής αναφορά στην αντιμετώπιση των παντός είδους ανοήτων και τοξικών που τριγυρίζουν κατά μάζες τους ελάχιστους και μοναχικούς ευφυείς.
- Shermer Michael «Γιατί οι άνθρωποι πιστεύουν σε παράξενα πράγματα;», 1997. Παν. Εκδ. Κρήτης 1998. Το πιο χρήσιμο κεφάλαιο αυτού του βιβλίου είναι η περιγραφή των 25 συνηθισμένων λογικών πλανών.
- Waal Frans de «Πρωτεύοντα και Φιλόσοφοι. Πως εξελίχθηκε η ηθική» Μτφρ Χρυσοβαλάντης Στεργίου, Εκδ. Αλεξάνδρεια 2015. Το βιβλίο αυτό εξετάζει τις απαρχές της ανθρώπινης ηθικής εξελικτικά.
- Wilson Edward O. «Κοινωνιοβιολογία, η νέα σύνθεση» Μετάφραση από την 6η έκδοση στα Αγγλικά (1995). Εκδ. Σύναλμα 2000. Από έναν βιολόγο-εντομολόγο εκ των ιδρυτών της Κοινωνιοβιολογίας. Το τελευταίο κεφάλαιο με τίτλο « Άνθρωπος: από την Κοινωνιοβιολογία στην Κοινωνιολογία» είναι πολύ χρήσιμο για την Αυτογνωσία και την Ετερογνωσία.
- Wilson Edward O. «Για την Ανθρώπινη Φύση» 1978. Μτφρ. Αμαλία Ναθαναήλ, εκδ. Σύναλμα 1998. Άμεση προέκταση της Κοινωνιοβιολογίας είναι και η Εξελικτική Ψυχολογία. Καλογραμμένο για τον αρχάριο όπως άλλωστε είναι όλα τα βιβλία του συγγραφέα.
- Wright Robert «Ο άνθρωπος, το ηθικό ζώο. Η νέα επιστήμη της Εξελικτικής Ψυχολογίας» 1994. Μτφρ. Αλ. Ιωαννίδης, εκδ. Κριτική 1999. Το βιβλίο αυτό είναι από τα ελάχιστα του είδους που κυκλοφορεί στα Ελληνικά.
- Yalom Irvin «Θρησκεία και Ψυχιατρική» Μτφρ. Γ. Ζέρβας-Ε. Ανδριτσάνου, Εκδ. Άγρα 2003.
- Δελλής Ι. «Φιλοσοφική συμβουλευτική. Η φιλοσοφία ως ’’θεραπεία”» 2005. Εκδ. Τυπωθείτο-Γ. Δαρδανός. Το αρκετά εμπεριστατωμένο, τεκμηριωμένο και καλογραμμένο αυτό βιβλίο απευθύνεται στους σχετικά ενήμερους με την φιλοσοφία.
- Δήμου Νίκος «Το απόλυτο και το τάβλι» 6η εκδοση 2009. Εκδ. Πατάκη. Το βαθιά φιλοσοφημένο αυτό βιβλίο αποκαλύπτει μια κατηγορία φιλοσοφούντων που κουράστηκε να βλέπει όλες τις άλλες φιλοσοφικές σχολές να διαφωνούν μεταξύ τους. Είναι οι σκεπτικιστές.
- Επίκουρος Μτφρ. Ν. Σκουτερόπουλος, Εκδ. Στιγμή 2013. Οι Φίλοι της Επικούρειας Φιλοσοφίας έχουν και τους σημερινούς «κήπους» τους σε διάφορες πόλεις της Ελλάδας. Ο Ίρβινγκ Γιάλομ εμπνεύστηκε από τον Επίκουρο για το αντίστοιχο βιβλίο του.
- Επίκτητος εγχειρίδιον Μτφρ. Ν. Σκουτερόπουλος, εκδ. Στιγμή 2010. Η αρχαία Ελληνική Συναισθηματική Νοημοσύνη.
- Έρασμος Ντεζιντέριους «Μωρίας εγκώμιον» 1509. Μτφρ. Στρ. Τσίρκας, Εκδ. Ηριδανός 1970. Η κλασσική σάτιρα του Μεσαίωνα η οποία όμως κρύβει ένα μεγάλο βάθος.
- Καζάζη Μ. Dr Phil «Ψυχολογία του Αναγνώστη-Ψυχολογία της Ανάγνωσης» Εκδ ΕΛΛΗΝ-Γ Παρίκος 2003. Ένα βιβλίο χρήσιμο σε όλους τους συγγραφείς, για να αυξήσουν την ενσυναίσθησή τους προς το αναγνωστικό κοινό.
- Κούρφαλη Χριστίνα «Η Στωική τέχνη του βίου» 2013. Εκδ. Θύραθεν.
- Κριμπάς Κώστας «Κοινωνιοβιολογία» 2007 Εκδ. Κάτοπτρο. Η κοινωνιοβιολογία από τον δικό μας Καθηγητή και Ακαδημαϊκό Κ. Κριμπά.
- Λε Μπον Γουσταύος. «Ψυχολογία των όχλων» 1895. Μτφρ. Κ.Λ.Μεραναίος, εκδόσεις Μαρή 1949. Αυτό το μεταφρασμένο σε πολλές γλώσσες βιβλίο του Λε Μπον, αν διαβαστεί με γνώσεις ΣΝ, δηλαδή υπό το φως των συναισθημάτων των όχλων, είναι χρησιμότατο για την κατανόηση των παντός είδους ανοήτων.
- Λε Μπον Γουσταύος «Ψυχολογία των Επαναστάσεων» 1912. Μτφρ. Αλ. Παπαγεωργίου, Εκδόσεις Μαρή. Ο «Νέος Ηγέτης» της ΣΝ θα αντλήσει χρησιμότατες γνώσεις από αυτό το βιβλίο ιδιαίτερα όταν ηγείται μιας μεγάλης επιχείρησης με ισχυρό συνδικάτο εργατών.
- Λεμπέσης Ευάγγ. «Η τεράστια σημασία των βλακών εν τω συγχρόνω βίω» 1941 Οι εκδόσεις των φίλων. Στην μικρή αυτή μελέτη, η διεισδυτική ματιά του αναγνώστη θα βρεί πολλά στοιχεία ΣΝ και ηθικής παρά το σκωπτικό πολλές φορές χιούμορ του συγγραφέα.
- Λεμπέσης Ευάγγ. «Μύθος και πραγματικότης της Αστικής Κοινωνίας» 1963. Oι εκδόσεις των φίλων 2001. Στην κοινωνιολογική αυτή μελέτη εξετάζεται η διαχρονική εξέλιξη της αστικής τάξης από τον Μεσαίωνα μέχρι σήμερα (1963).
- Λεμπέσης Ευάγγ. «Η επαναστατική μάζα». Εξετάζεται ο μηχανισμός της δημιουργίας κοινωνικών επαναστάσεων από τις μάζες. Περιέχει πολλά στοιχεία κοινωνικής ψυχολογίας καθώς και μια εκτενή ανάλυση του ressentiment (αρνητισμού).
- Μακιαβέλι Νικολό «Ο ΗΓΕΜΟΝΑΣ» 1532κχ. Μτφρ. Διονύσης Βίτσος. Το βιβλίο που κάηκε στην πυρά από την Ιερά Εξέταση του Μεσαίωνα και που «καίει» στην επιστημονική της πυρά η ΣΝ με την βοήθεια της Ιεράς Εξέτασης του… Ακραίωνα.
- Μαρίνοφ Λου «Πλάτωνας όχι Πρόζακ!» 1999. Εκδ Λιβάνη 2002. Ο Καθηγητής Φιλοσοφίας στο City College της Νέας Υόρκης εξ αιτίας του προκλητικού τίτλου του βιβλίου εσύρθη στα δικαστήρια και αθωώθηκε…. Ευκολοδιάβαστο και απλό.
- Παπανούτσος Ευάγγ. «Ψυχολογία» 1971. Εκδ Νόηση 2008. Η τότε Ψυχολογία με απλά λόγια.
- Παπανούτσος Ευάγγ. «Λογική» 1971. Εκδ Νόηση 2008. Εντρύφηση της λογικής σε βαθύτερα επίπεδα.
- Παπανούτσος Ευάγγ. «Νόμος και Αρετή» 1974 Εκδ. Δωδώνη. Ένα άριστο βιβλίο για την ηθική γραμμένο απλά.
- Παππά Βασιλική «Η λογική των συναισθημάτων 2013, Εκδ Οκτώ. Επιστημονικό βιβλίο για εμβάθυνση.
- Πελεγρίνης Θεοδόσης «Λεξικό της Φιλοσοφίας» Εκδόσεις Πεδίο 2013.
- Πλατσίδου Μαρία «Η Συναισθηματική Νοημοσύνη» 2010, Εκδ Gutenberg. Ένα επιστημονικό βιβλίο ΣΝ για όσους θέλουν και μπορούν να πάνε βαθύτερα.
- Ρίζος Γιώργος «Εισαγωγή στη Φιλοσοφική Ψυχολογία και Ψυχοθεραπεία» 2002 Εκδ Ελλ. Εταιρεία Φιλοσοφικής Ψυχολογίας και Ψυχοθεραπείας. Ευκολοδιάβαστο και εύληπτο για τον νεοεισερχόμενο.
- Σοπενχάουερ Άρθρουρ «Αφορισμοί για την πρακτική σοφία της ζωής» Μτφρ Δημ Υφαντής. Εκδ Ροές 2010
- Σοπενχάουερ Άρθρουρ «Η τέχνη του να είσαι ευτυχισμένος» Επιμέλεια Franco Volpi, μτφρ. Μυρτώ Καλοφωλιά. Εκδ Πατάκη 2015.
- Τομασίδης Χ. Χριστόδουλος «Εισαγωγή στην Ψυχολογία»1981 Εκδ Δίπτυχο 1982. Ο καθηγητής Ψυχολογίας στην Παιδαγωγική Ακαδημία Κύπρου στις 650 σελίδες του βιβλίου του παρέχει μια πλήρη εισαγωγή για την τότε Ψυχολογία.
- Τριαντάρη Σωτηρία «Το πορτρέτο του Φιλόσοφου κατά τον Επίκτητο ως βάση της Φιλοσοφικής Συμβουλευτικής», 2012 Εκδ. Αντ. Σταμούλης. Η φιλοσοφία στις καλύτερές της στιγμές για τον μέσο άνθρωπο.
- Τσικζεντμιχάι Μιχάι «Ροή. Η ψυχολογία της ευτυχίας», 1990. Μτφρ Άλκηστη Κελεσίδου Εκδ. Καστανιώτη 2009. Ο καθηγητής Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου του Σικάγου μετά εικοσαετείς έρευνες, εξετάζει λεπτομερώς την Ροή καθώς και τις προεκτάσεις της.
- Φρόυντ Σ. «Ψυχολογία των μαζών και ανάλυση του Εγώ» 1921. Μτφρ. Βασ. Πατσογιάννης Εκδ Πλέθρον 2014: κριτική στο έργο του Λε Μπον και προσθήκη της λίμπιντο στην ψυχολογία των μαζών. Το βιβλίο δεν είναι εισαγωγικό. Απαιτεί εξοικείωση με τους όρους και τις θεωρίες του Φρόυντ.
- Φωτίου Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως, «Ο ΗΓΕΜΩΝ» 864κχ. Ἐπιστολή, PC 102, 904-906. Μτφρ Γιάννης Πλεξίδας, εκδ Αρμός 2007. Ο Ηγεμόνας του Φωτίου, που σχεδόν συμπίπτει με τον «Νέο Ηγέτη» της ΣΝ, είναι η απάντηση σε κάθε βιβλίο Μακιαβελικού Μάνατζμεντ και Μάρκετινγκ. Στο διαδίκτυο υπάρχει σε μετάφραση και σχόλια Παν. Κ. Χρήστου (από το Περιοδικό Ἐποπτεία, Φεβρουάριος 1992, Ἀθήνα) στον διαδικτυακό τόπο
http://www.myriobiblos.gr/texts/greek/fotios_epistoli.html

Οι απόψεις μας

Κατά την γνώμη μας το βιβλίο αυτό περιέχει πιθανώς πρωτότυπες απόψεις που τίθενται υπό κρίσιν από τους αναγνώστες αλλά και από τους ειδικούς.

Το σίγουρο πάντως είναι ότι περιέχει πρωτότυπες γωνίες θεώρησης παλαιών απόψεων.

Σταχυολογούμε μερικές.

1) Η πρόταξη της στατιστικής σκέψης σε ένα βιβλίο Νοημοσύνης είναι αρκετά πρωτότυπη, άκρως επωφελής και άγνωστη στην βιβλιογραφία.

2) Η απολύτως λογική και συνάμα πρωτότυπη αντιμετώπιση του παρελθόντος δεν συναντάται σε κανένα βιβλίο ΣΝ.

3) Η Αυτογνωσία σαν ανεξάρτητο και αρχικό κεφάλαιο της ΣΝ

4) Η μέθοδος Δοκιμή και Σφάλμα αν και πολύ γνωστή στην Ψυχολογία, δεν έχει μεταφερθεί στο ευρύ κοινό για καθημερινή χρήση.

5) Οι αρχέγονες βάσεις της λογικής, της ηθικής, της αγάπης και της ενσυναίσθησης ενώ έχουν μελετηθεί από πολλούς δεν έχουν και αυτές περάσει στο ευρύ κοινό με σαφή και απλό τρόπο.

6) Η αγάπη στις επαγγελματικές σχέσεις είναι παντελώς άγνωστο θέμα. Ο "Νέος Υπερηγέτης" επίσης. 

7) Ο δικός μας ορισμός της ενσυναίσθησης, είναι πιο πλήρης και σύμφωνος με τις σύγχρονες απόψεις.

8) Η αντιμετώπιση πλήθους προβλημάτων μέσω της γλώσσας και δη μέσω της γραμματικής, είναι εντελώς πρωτότυπη. Τα επίθετα, τα ουσιαστικά και τα ρήματα, ομαδοποιούν πολλές λογικές πλάνες, χρησιμεύουν κατοπινά στον ορισμό του «Κοινωνικού Μητρώου» των τοξικών και δίνουν γενικά ένα ορθό τρόπο στην καθημερινή επικοινωνία των ανθρώπων.

9) «όποιος κάνει οικονομία στο πέταλο χάνει τον γάιδαρο»,«Ο χαρίζων πέταλα κερδίζει γαιδάρους». «Αν δεν υπήρχαν οι χαζοί δεν θα ζούσαν οι έξυπνοι» κλπ. Η λαική σοφία των παροιμιών είναι γνωστή στο ευρύ κοινό. Το παιγνίδι όμως με τις παροιμίες είναι άγνωστο και στο κοινό αλλά και στους σοφούς. Το παιγνίδι αυτό αποτελεί πρόσθετη πηγή σοφίας άμεσα καταληπτής από το ευρύ κοινό. Αποτελεί επίσης ενδιαφέρον θέμα και για τους φιλοσοφούντες.

10) Η Μέθοδος των Άκρων. Άμεσα καταληπτή από το κοινό αλλά και βαθιά φιλοσοφική πρόταση.

11) Η αξιολόγηση του ανθρώπου-προβάτου ως ευφυούς.

12) Η σχέση των ενστίκτων με την λογική και τα συναισθήματα.

13) Η Ιερά Εξέταση του Ακραίωνα- ο νέος ΟΗΕ (Οργανισμός Ηθικών Επιστημόνων).

14) Η Ορθολογική Αγάπη- Η συναισθηματική αξιοκρατία.

15) Το Κοινωνικό Μητρώο των τοξικών και τα αναίσθητα προσωπικά δεδομένα.

16) Το δένδρο της ΣΝ.

17) Το διάγραμμα EQ-IQ. Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΑΞΙΟΚΡΑΤΙΑ. 

18) Εριφίων εγκώμιον.

19) Η εξήγηση του γιατί το πρόβατο θεωρείται από τους πολλούς χαζό ενώ είναι ευφυές. Το αυτό και για τους απατεώνες που θεωρούνται ευφυείς ενώ είναι ανόητοι.

20) Η σύνδεση λογικών πλανών και ΣΝ. Η αντι-ΣΝ.

21) Η ορολογία της ΣΝ.

22) Η Ισορροπημένη Νοημοσύνη.

23) Η συνιστώμενη Βιβλιογραφία ως ενσυναίσθηση του συγγραφέα προς τον αδαή αναγνώστη που θέλει να εντρυφήσει σταδιακά στο αντικείμενο.

24) Τα σκίτσα του βιβλίου.

25) Η Ιστοσελίδα με πληθώρα άρθρων σαν «προίκα» του βιβλίου.

X

Right Click

No right click